1.4) โครงการ การวิจัยและพัฒนาระบบการผลิตเกษตรและวิสาหกิจชุมชนตามวิถีเศรษฐกิจพอเพียง: กรณีศึกษาระบบการผลิตโคนม
โครงการวิจัยและพัฒนาระบบการผลิตเกษตรและวิสาหกิจชุมชนตามวิถีเศรษฐกิจพอเพียงในส่วนของ ระบบผลิตโคนม มุ่งเน้นการศึกษาในพื้นที่ 5 จังหวัดภาคเหนือ โดยคัดเลือกสหกรณ์ต้นแบบที่มีขนาดและความก้าวหน้าต่างกัน ได้แก่ สหกรณ์โคนมไชยปราการ, สหกรณ์โคนมแม่วาง (เชียงใหม่) และสหกรณ์โคนมบ้านโฮ่งสัมพันธ์ 1 (ลำพูน)
ตัวอย่างแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice)
สหกรณ์โคนมการเกษตรไชยปราการ จำกัด: มีคะแนนเฉลี่ยการบริหารจัดการสูงสุด 3.92 (ระดับดี) โดดเด่นด้านความพร้อมของบุคลากร ธุรกิจที่หลากหลายช่วยกระจายความเสี่ยง และเป็นแห่งเดียวที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน GMP ในกลุ่มตัวอย่าง
สรุปผลการวิเคราะห์ 3 มิติ
1. การบริหารจัดการที่ดี: ในระดับฟาร์มพบว่าฟาร์มในเขตไชยปราการมีประสิทธิภาพสูงสุด เนื่องจากการทำบัญชีฟาร์มและต้นทุนน้ำนมดิบต่ำจากการปลูกหญ้าอาหารสัตว์ใช้เอง
2. ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง: ประเด็นสำคัญที่ทุกสหกรณ์ต้องคำนึงถึงคือการบริหารจัดการที่ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น ลดการสร้างหนี้ที่ไม่จำเป็น และการจัดการความรู้แบบบูรณาการเพื่อสร้างภูมิคุ้มกัน
3. การพัฒนาที่ยั่งยืน (ทุน 4 ประการ): ทุกระดับมีคะแนน ทุนทางสังคม ที่ดี แต่ยังมีจุดอ่อนด้านการสะสม ทุนกายภาพ (ทุนที่เป็นตัวเงิน) และสภาพคล่องทางการเงิน
ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนา
ระดับสหกรณ์
- เข้มงวดการตรวจสอบคุณภาพเพื่อรักษามาตรฐาน GMP
- ลดความเสี่ยงทางการเงินโดยเพิ่มการระดมทุนภายใน
- ลงทุนในเครื่องจักรที่ส่งผลต่อคุณภาพน้ำนมโดยตรง
ระดับฟาร์ม
- มุ่งเน้นการใช้เงินทุนตนเองและจัดทำบัญชีรับ-จ่าย
- เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตโดยเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสม
- ปลูกพืชอาหารสัตว์เองเพื่อลดต้นทุนการผลิต
"ความสำเร็จของระบบโคนมขึ้นอยู่กับการรักษาคุณภาพที่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค และการบริหารจัดการวัตถุดิบตามศักยภาพของพื้นที่เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืน"